Mutsuz Dünya Türküsü I

İşte öldü, oldu olan 

Çıldırdı cesetleri mahmuzlayan 

Aç ırmaklar çatırdayan 

İskeletler ağızları güneşli.

Bin pencere gözlerindi 

Sıcak kalçalar yangın yeri zifiri, 

Yüzükoyun abanmış toprağa biri 

Dünya otelinde bir adam 

Ağlardı sabah akşam 

Ve Ermeni, ve Yahudi, ve Müslüman 

Karıncalar meydanlara üşüştü 

Atlar ürktü karıncadan.

Ağız kuru buruş buruş kefeni 

Ne çağıranı ne türkü söyleyeni 

Üstünde çimenlerin en serini 

Yoğunlaşan iç karartan.

Sürüngenler iç kemiren 

Zamanı büyülemiş gezegen 

Son nefesi, çıldırdı tren 

Akşam paramparça kara cam 

İnsandan insana bulaşmış cüzzam.

Gecenin bıçakları ters bilenmiş 

Anahtarlar kilitlerde pas tutmuş 

Osmanlıdan bu yana titreyen erkek eli 

Bundan böylesine açar çiçeği 

Ve gencecikler vurulmuş.

İki kere iki dörtler yıkılan 

Naklimekân edilen kadın pazarı 

Ve Ermeni, ve Yahudi, ve Müslüman 

Çarpışmalar diyalektik 

Ve düşmüşlük, kurtulmuşluk, iyilik 

Kan kardeşlik susmuşluğu 

Kara uyku.

Köpüklü at denizi nallarını unutmuş 

Kıyılar ak gergedan şapka dolu 

Mavi insan kılığı caddeleri akşamın 

Ak gergedan sırtında gördüğüm kadın 

Sütünü veren söğüt dün öldü 

Güneşe ver gözlerini bulurum seni.

İbrişim beyazlığı kızlığın 

Bekâretin son perdesi 

Rezaletler üstünde kırmızılığın 

Bir ekmek parasına, 

Akşam olmuş, olmuş olmasına 

İçimizde bir şeyler bıngıldayan solucan 

Var bir dünya bir gereken özlenen 

Var söz eden kandırmaca seslenen 

Vermece yok almacadır beklenen

Mutluluklar erdemler olmamışları 

Uysallığı getiren kurnaz parmak uçları 

Nice soylar toprak olmuş sürüngen 

Hastalıklar ve bitler doymamışları 

Baş eğdirme çabaları, ustabaşları 

Topraktan gelinmiş, toprağa dönüş 

Olmuş düşmüş bir yemiş 

Sen okyanus ben gemi 

Bir deha gökçekimi, bir bela yerçekimi 

Adı kötü niceleri 

Kefenlerin dikilmemiş cepleri 

Torunlarınız öldürdüğünüz 

Mezarlarınız gömdüğünüz.

Kimi binek, kimi yük, kimi aygır 

İşi bitmiş atları kovmuşlar köy dışına 

Ölüm bekleniyor mağrur 

Bir düşünce salt, ne şikâyet, ne kişneme.

Son kişneme yalvarıştır allaha 

İnsanı şiir eden şiir yazıda 

Dirilir yeniden şiirde hasta 

Tarçın zencefil çay kokusu kahvede 

Yaşanan sakat felçli düşünce 

Bodur yolculuklar arpa boyu karınca 

Sevinçler durgun suda masaldır 

Kuru konca sarı bahçe 

Çekişen canda umut insandır 

Işığa varacaktır ağır.

Öten kuştur açan daldır 

Deliye döndü fışkırdı süt 

Çekişen canda umut 

İnsandır.

İnsan külçe yamalı bohça 

Kara elde kara akça 

Paslı nallara takılmış gece 

Kara yılan sabahlara tırmanan.

Beni insan bilsin insan 

Ne tutsağım ne hürüm 

Ne selamın ersin bana 

Ne selamım varsın sana 

Çiçekle de taşlama 

İncinirim ölürüm.

Uyuz Kuduz 

Salyalı ağız 

Yıldız sessiz 

Kimsesiz 

Çiçekle de taşlama 

İncinirim ölürüm.

Yağmur yağıyor eğri 

Irgatlar yönetiyor vinçleri 

O rıhtımda bu meydanda 

Katı ve sert bir anı akan sıcacık kanda 

Sarmaş dolaş kilitli 

Göz çapaklı urba bitli

Karanlıkta akşamüstü 

Karanlıkta akşamüstü 

Gelir kapımı çalar 

Gelir kapımı çalar 

Elinde bir kova su 

Elinde bir kova su 

Bir elinde testeresi 

Bir elinde testeresi 

Ölüm kokar derisi 

Ölüm kokar derisi 

Gökte güvercin sürüsü 

Gökte güvercin sürüsü 

Zeytin dalı gagası 

Zeytin dalı gagası 

Dörtnala parlar atlar 

Dörtnala parlar atlar 

Yangın yeri bulutlar 

Yangın yeri bulutlar 

Gecede baş ağrısı 

Gecede baş ağrısı 

Bir elinde kovası 

Bir elinde testeresi 

Suya düşer gölgesi 

Suya düşer gölgesi 

Dirisi değil ölüsü 

Dirisi değil ölüsü 

Dilde ölüm türküsü 

Dilde ölüm türküsü 

Gecede ölüm korkusu 

Gecede ölüm korkusu

Ağaçlarda küme küme susmuşluk 

Ağaçlarda küme küme susmuşluk 

Omuzlarda yorgan döşek yolculuk 

Omuzlarda yorgan döşek yolculuk 

Kan batağı terden kandan 

Kan batağı terden kandan 

Saç dipleri yılan çıyan 

Saç dipleri yılan çıyan 

Alacakaranlıkta ezan 

Alacakaranlıkta ezan 

İşte öldü, oldu olan 

Alacakaranlıkta çan 

Alacakaranlıkta çan 

Gelir kapımı çalar 

Gelir kapımı çalar 

Dövünen dönen insan 

Dövünen dönen insan 

Bir elinde kovası 

Bir elinde testeresi 

Ölüm kokar derisi 

Dörtnala parlar atlar 

Küsmüş ağlıyor halklar 

Dilde ölüm türküsü 

Gecede ölüm korkusu 

Alacakaranlık sokaklar 

Sokaklar dolusu insan ölüsü 

Susmuş halklar, küsmüş halklar 

Gecede kan kokusu 

Gecede kan kokusu, 

Bir dünya türküsü 

Bir dünya türküsü.

Cahit Irgat
Yaşadım

Türkü

Bir çiçek çekip çıkardı
yosunlar arasından
sonra askerleri yardı
çarmıha çakmak istiyordu da ondan.

Elindeki çiçeği
bastırdı bir yaraya;
umudu; çiçek büyür de
bir bahçe çıkar ortaya.

Çarmıhta adam ürperdi
çiçek onu uyarınca,
yumuşak dokunuşuyla
etini yarınca

Ve işitmedikleri
bir sesle dedi ki:
"Çiçeğin yaprakları, kökleri
"bulacak mı kanayan yaralarımda?"

"Kopmuş bir dilden
"Türküler öğrenecek mi ozanlar?
"Derimdeki yarıklardan
"Şifa bulacak mı hasta yatanlar?"

Oradaki insanlar
sezdi ki konuşmuştu sanki bir tanrı
korkuyla seyretti onlar
çaktıkları mıhları.

Kapandılar adamın üstüne,
mızrak ve bıçak tutuyordu hepsi,
bir kurbanla onurlandırmak için
adamdan gelen sesi.

Çarmıhtaki adam
kalabalığa konuştu
ama hem yorgundu hem de
dualar yaygara olmuştu.

Adalar geçti aklından
denizin en ıssız yeri
ve denizden gelen sularla
yıkandı ağaçların kara kökleri;

gelgit dalgaları
karaya doğru şahlandı
ve bu çarmıhlara
şu karşı dağlara, bu adama abandı.

Kentler geçti
buğday tarlaları geçti aklından,
insanlar geçti ve bu adama
tek bir söz çıkamadı ağzından.

Ah sakladılar o iki cesedi
bir kayanın arkasına
gece günü izledi
kalabalık döndü evine barkına.

Ve Golgota halkı diyor ki bana
"Bugün bile, inan,
"bahçıvanlar boşuna
"o toprağa döküyor kan."

Leonard Cohen

Çeviren: Talat Sait Halman

Türkü

Su kenarına götürmek istiyorum seni,
fışkıran denizi andıran türkünü dinlemeyi.

Su kenarına gideceğim sarılıp sana.
Coşup taşacaksın su gibi coşkuyla.

Su kenarında öpüp koklamak isterim seni.
Suyun köpüğü sana gülmeyi öğretmeli.

Suyun kenarında sevmek için seni kadınım,
görmek, kucaklamak, sana sahip olmak muradım.

Denizde yitip gitmiş suyun kenarında,
ne yitirir kendini, ne çıkar ortaya.

Miguel Hernandez

Çeviren: Eray Canberk

Türkü

Ağlayan bir söğüt var
Geceleyin bahçemde
Ağlar avuntusuzca
Ağlar söğüt kederle

Ama sabah olup da
En güzel kız doğunca
Kurutur o yaşları
İpekten saçlarıyla


Avedik Isahagyan
Çeviren: Ataol Behramoğlu

Türkü

Tunç yapraklar altında bir tay doğuyordu. Etli ve acı
yemişler doldurdu avuçlarımıza bir adam. Yabancı. Oradan
geçen. Ve işte başka illerden tam istediğim bir ses.
"Yılın en büyük ağaçlarından biri altında selamlarım
sizi, kızım."

Güneş aslan burcuna giriyor çünkü ve Yabancı tıkadı
parmağıyla ölülerin ağzını. Gülen. Ve bize bir ottan
söz eden. Öf! Ne de çok yel var taşra kentlerinde!
Ne rahatlıkmış meğer yollarımızda! Borazan bayıldığım
şeydir benim ve kanatların haydudunda büyük bir bilgedir
tüy!.. "Canım benim, koca kız, bizimkilere benzemeyen
hayalleriniz vardı sizin:'

Tunç yapraklar altında bir tay doğdu. Etli ve acı yemişler
doldurdu avuçlarımıza bir adam. Yabancı. Oradan
geçen. Ve işte bir gümbürtü koca tunç ağaçta. Zift ve
güller, türkünün bağışı! Flüt sesleri ve gök gürültüsü
odalarda! Ah! Ne büyük rahatlık yollarımızda! Ne de
çok olup biten bir yıl içinde ve Yabancı yeryüzünün
tüm yollarında hem kendi bildiğince!.. "Selamlarım seni,
kızım, yılın en güzel giysileri içinde."

Saint-John Perse

Çeviren: Tahsin Saraç

Türkü

Evinizde bir şölen var
Hopluyorum toy gibi
Çevrelemiş gençler seni,
Işıldarsın ay gibi.

Eşiğinde titriyorum,
Kar yağar, yalnızımdır.
Cellat-giysisinde allar var,
Allar benim kanımdır...


Avedik Isahagyan
Çeviren: Pars Tuğlacı

Türkü

Bütün karıları babamın
linç ediyorlardı anamı
Fakat bilmiyorlardı dansı
Babamın yerini ben alınca
Ve kraliçe olunca anam
Karım olunca bütün karıları babamın
ve uşakları anamın
Dansı beceremeyen anamın
fazla çocuğu yoktu
Salgınlar alıp götürmüştü onları
yalnız ben kalmıştım
Bir ırmak mıydım?
gümüş gibi akıyordum
Ve birlikte olmadığımız zamanlar
ceberrutlaşıyordum
Bir domuz taciri idim
ve tavuk satıcısı
İncirleriniz, çıngıraklarınız varsa
satın alırım.
Bir tek oğul
Güvenlidir baba koltuğundan
Bütün dansları da biliyorum
Annemse şahin eti yiyor yalnızca.

Patrice Kayo

Çeviren: Muzaffer Uyguner

Türkü

Bir sürü çiçek ama saydırmaya kalkma
Ayrı ayrı kadınlardan koparılmış
Kadınlardan ya hem de bilsen nerelerinden
Kahin-klin kahin-klin
Ben ne kadar öbür çiçekleri denesem
Seninki gül oluyor aralarında

Bir sürü güvercin havalan. Saçların
Bunlar tıpkı senin sevilmedeki saçların
Kanatlarımdan bellidir yeni açılmış sokaklarda
Gülüm-mera gülüm-mera
Bir güvercin akıntısında kesin güvercinler
Uçsuz bucaksız bana bakıyorsun

Bir sürü Süleyman Vagon-Blö’de
İçlerinden biri Vagon-Blö’de
En fazla kibarı en fazla penceresi olan
Çal-para çal-para
Açlığa saygısından olacak
Beni görünce şapkasını çıkarıyor.

Cemal Süreya

Üvercinka

1956

Türkü

Zaman zaman dalıyorum çocukluğuma,
başım yastıkta, dalıp gitmişim ...
Zaman zaman şöyle bırakıyorum kolumu,
parmaklar oynaşıyor bir peri masalında.
Zaman zaman saatlerle konuşuyorum,
ağaçtan bir güvercin sesleniyor oradan
yeni bir boş inancı anlatıyor bana
cambaz gibi binmiş de atın üstüne ...
Zaman zaman,
tembelliğin ağında
bir yaşamı düşünerek
donmuş kirpikler dalgalanıyor ...
Ağır ağır iniyor
yüzünden, kuyruklu bir uçurtma gibi
ve bir an öyle asılı kalıyor
elektrik tellerinin ortasında ...

Gabriela Melinescu

Çeviren: M. Uyguner

Bilgelerin Ölüm Türküsü

Ölümün üstüne sünger çekin
Yaşayandan başkası bilmez yaşadığını
Ölümü zambaklarla süslemeyin
Giden aldı götürdü yanlışını

Geriye umut kalmış gibi
Acıyı anılarla beslemeyin
Vazoya dün koyduğunuz çiçeği
Kısaca her şeyiyle aştığınız gerçeği
Ölü resimleriyle süslemeyin

Yalnızlığa o kadar gücenmeyin
Saplanmayın bilgi kitaplarına
Çaresiz kalanı da anlayın
Sıradan sevinçleri küçük duyarlıkları
Akşamcılıkları hoş karşılayın

Sakın ölüme geç kalmayın
Kızmayın çanları erken çalana
Ölü evlerinde toplanmayın
Hele yaşadıysanız hiç korkmayın
Ölüm el sürmez yaşayana



Afşar TİMUÇİN