İlk Çağa

Mermer köpüklü kumsallara doğarsın yeniden;

Defneli rüzgârlarda kurur tuzlu saçların.
Tanrılar tanrısı sütunlar içinde uzayan gölgen,
Dokunulmaz gibi sonsuz baharı sevdaların.
Mutluluklar boz bulanık akışında zamanın,
Umut kesilir kara yelkenler üstünden,
Sunak taşlarına adağı ben olurum büyük duanın
Dağlar dereler kana bulanır senin yüzünden.
Kıyıdan uzaklaştıkça sınırsız büyüyen deniz,
Sevmeler, sevişmeler ülkesinin pişmanlığı Helena;
Yayılmasın Pandora’nın kutusunda saklanan giz,
Ölümsüzlerle savaştım nice yıllar uğruna.

Sabahattin Batur

İsmet Paşa Mahallesi

Ve ağayı ve ırgatı ayırışım o zaman 

Hırsız damgasını vurdukları kocaman 

Bağbozumu ak ninemdi ağlayan 

Nasıl olur hatırlamam? 

Namussuz olmayışım o zaman 

Sonra gâvur işgali 

Hâlâ düşlerimdedir 

Hâlâ uyanışlarımdadır 

Kıtlığın boynunadır susmuşluğun vebali.

Bir eli yoksa adamın vardır yüreği 

Sürür bedeni kollarında sürür 

Ya dilenir kahrından ölür 

İster çatı temel direği 

Taş üstüne taş bulamam, 

İki eli yoksa adamın vardır yüreği. 

Kan ağlıyor besbelli 

Ve sonra gâvur işgali 

Babamın apoleti yüzbaşı 

Ve sonra sonralardan çok sonra 

Dedemin yüzükoyun altmışında ölüşü 

Nasıl olur hatırlamam? 

Ve ayakları yoksa adamın vardır yüreği.

Sinan'ın köprüsünde gün batar 

90'ında nine'm var 60'ında ölü'm var 

Ve bir gazete haberi, 

Nasıl olur hatırlamam? 

Hürriyet meydanında açlık* 

İsmet Paşa Sokağı'nda 

Necati Çelik adında 

Bir işçi çocuğunu sekiz aylık 

Gece fareler yedi, 

Kıtlık, 

Bu bir gâvur eziyeti, 

Nasıl olur hatırlamam? 

Duyarlığım uygarlığım üstüne 

Bir şeyler koymalıyım, 

Koyamam.


Cahit Irgat
Yaşadım

* 30 Mayıs 1969, "Akşam"

Mutsuz Dünya Türküsü I

İşte öldü, oldu olan 

Çıldırdı cesetleri mahmuzlayan 

Aç ırmaklar çatırdayan 

İskeletler ağızları güneşli.

Bin pencere gözlerindi 

Sıcak kalçalar yangın yeri zifiri, 

Yüzükoyun abanmış toprağa biri 

Dünya otelinde bir adam 

Ağlardı sabah akşam 

Ve Ermeni, ve Yahudi, ve Müslüman 

Karıncalar meydanlara üşüştü 

Atlar ürktü karıncadan.

Ağız kuru buruş buruş kefeni 

Ne çağıranı ne türkü söyleyeni 

Üstünde çimenlerin en serini 

Yoğunlaşan iç karartan.

Sürüngenler iç kemiren 

Zamanı büyülemiş gezegen 

Son nefesi, çıldırdı tren 

Akşam paramparça kara cam 

İnsandan insana bulaşmış cüzzam.

Gecenin bıçakları ters bilenmiş 

Anahtarlar kilitlerde pas tutmuş 

Osmanlıdan bu yana titreyen erkek eli 

Bundan böylesine açar çiçeği 

Ve gencecikler vurulmuş.

İki kere iki dörtler yıkılan 

Naklimekân edilen kadın pazarı 

Ve Ermeni, ve Yahudi, ve Müslüman 

Çarpışmalar diyalektik 

Ve düşmüşlük, kurtulmuşluk, iyilik 

Kan kardeşlik susmuşluğu 

Kara uyku.

Köpüklü at denizi nallarını unutmuş 

Kıyılar ak gergedan şapka dolu 

Mavi insan kılığı caddeleri akşamın 

Ak gergedan sırtında gördüğüm kadın 

Sütünü veren söğüt dün öldü 

Güneşe ver gözlerini bulurum seni.

İbrişim beyazlığı kızlığın 

Bekâretin son perdesi 

Rezaletler üstünde kırmızılığın 

Bir ekmek parasına, 

Akşam olmuş, olmuş olmasına 

İçimizde bir şeyler bıngıldayan solucan 

Var bir dünya bir gereken özlenen 

Var söz eden kandırmaca seslenen 

Vermece yok almacadır beklenen

Mutluluklar erdemler olmamışları 

Uysallığı getiren kurnaz parmak uçları 

Nice soylar toprak olmuş sürüngen 

Hastalıklar ve bitler doymamışları 

Baş eğdirme çabaları, ustabaşları 

Topraktan gelinmiş, toprağa dönüş 

Olmuş düşmüş bir yemiş 

Sen okyanus ben gemi 

Bir deha gökçekimi, bir bela yerçekimi 

Adı kötü niceleri 

Kefenlerin dikilmemiş cepleri 

Torunlarınız öldürdüğünüz 

Mezarlarınız gömdüğünüz.

Kimi binek, kimi yük, kimi aygır 

İşi bitmiş atları kovmuşlar köy dışına 

Ölüm bekleniyor mağrur 

Bir düşünce salt, ne şikâyet, ne kişneme.

Son kişneme yalvarıştır allaha 

İnsanı şiir eden şiir yazıda 

Dirilir yeniden şiirde hasta 

Tarçın zencefil çay kokusu kahvede 

Yaşanan sakat felçli düşünce 

Bodur yolculuklar arpa boyu karınca 

Sevinçler durgun suda masaldır 

Kuru konca sarı bahçe 

Çekişen canda umut insandır 

Işığa varacaktır ağır.

Öten kuştur açan daldır 

Deliye döndü fışkırdı süt 

Çekişen canda umut 

İnsandır.

İnsan külçe yamalı bohça 

Kara elde kara akça 

Paslı nallara takılmış gece 

Kara yılan sabahlara tırmanan.

Beni insan bilsin insan 

Ne tutsağım ne hürüm 

Ne selamın ersin bana 

Ne selamım varsın sana 

Çiçekle de taşlama 

İncinirim ölürüm.

Uyuz Kuduz 

Salyalı ağız 

Yıldız sessiz 

Kimsesiz 

Çiçekle de taşlama 

İncinirim ölürüm.

Yağmur yağıyor eğri 

Irgatlar yönetiyor vinçleri 

O rıhtımda bu meydanda 

Katı ve sert bir anı akan sıcacık kanda 

Sarmaş dolaş kilitli 

Göz çapaklı urba bitli

Karanlıkta akşamüstü 

Karanlıkta akşamüstü 

Gelir kapımı çalar 

Gelir kapımı çalar 

Elinde bir kova su 

Elinde bir kova su 

Bir elinde testeresi 

Bir elinde testeresi 

Ölüm kokar derisi 

Ölüm kokar derisi 

Gökte güvercin sürüsü 

Gökte güvercin sürüsü 

Zeytin dalı gagası 

Zeytin dalı gagası 

Dörtnala parlar atlar 

Dörtnala parlar atlar 

Yangın yeri bulutlar 

Yangın yeri bulutlar 

Gecede baş ağrısı 

Gecede baş ağrısı 

Bir elinde kovası 

Bir elinde testeresi 

Suya düşer gölgesi 

Suya düşer gölgesi 

Dirisi değil ölüsü 

Dirisi değil ölüsü 

Dilde ölüm türküsü 

Dilde ölüm türküsü 

Gecede ölüm korkusu 

Gecede ölüm korkusu

Ağaçlarda küme küme susmuşluk 

Ağaçlarda küme küme susmuşluk 

Omuzlarda yorgan döşek yolculuk 

Omuzlarda yorgan döşek yolculuk 

Kan batağı terden kandan 

Kan batağı terden kandan 

Saç dipleri yılan çıyan 

Saç dipleri yılan çıyan 

Alacakaranlıkta ezan 

Alacakaranlıkta ezan 

İşte öldü, oldu olan 

Alacakaranlıkta çan 

Alacakaranlıkta çan 

Gelir kapımı çalar 

Gelir kapımı çalar 

Dövünen dönen insan 

Dövünen dönen insan 

Bir elinde kovası 

Bir elinde testeresi 

Ölüm kokar derisi 

Dörtnala parlar atlar 

Küsmüş ağlıyor halklar 

Dilde ölüm türküsü 

Gecede ölüm korkusu 

Alacakaranlık sokaklar 

Sokaklar dolusu insan ölüsü 

Susmuş halklar, küsmüş halklar 

Gecede kan kokusu 

Gecede kan kokusu, 

Bir dünya türküsü 

Bir dünya türküsü.

Cahit Irgat
Yaşadım

Figüran

Geceye gömülmüş bir gemi gibi 

Donmuş soğuklarda iliği 

Bedende ne setresi ne yeleği 

Tek umudu tiyatrodan. 

Gelsin piyaz, yüz sapsarı 

Bir lokmadır çıkan 

Bir düş Eski Roma, Eski Yunan 

Çıktı tiyatrodan figüran. 

İlk sevgi merhamette dönenen 

Sevgiler çerden çöpten 

Kaçılmaz saplanılmış bir kez 

Müttehidülmerkez.


Cahit Irgat
Yaşadım

Sokak

Sokaklarda çöp tenekeleri 

Çöp tenekelerinde kedi 

Kedi sokağı yedi. 

Sokaklar alık bunak 

Sokaklar insana yalak 

Sokaklar yalınayak. 

Sokaklarda in cin yok 

Sokaklarda ben'im 

Sokaklarda yüreğim.


Cahit Irgat
Yaşadım

Ara Sokak

Gözlerim kan denizi, 

Geleceğe sıçrıyor geçmişteki sızı. 

Bir lokma bir hırka olmasa da olur, 

İnsanoğlu ancak acılarla yoğrulur. 

Dost, düşman yan yanalaştı; 

Trafiği zor bir çamur kavşaktayız: 

Yaşamak geç, ölüm dur!


Cahit Irgat
Yaşadım

Karakedi

Bir kuru öğürtü gibi yaşıyoruz 

Yalnız gecesi olanların sabah öğürtüsü gibi. 

Çirkef dostlukların göründü dibi 

Ve hâlâ yaşadığımıza şaşıyoruz. 

Saçak altına sığınmış bir karakedi 

İnsanlık adı.


Cahit Irgat
Yaşadım

Bir Dalda İki Salıncak

Yürümüş otlar dizine 

Kentin ışıkları gözüne 

Herkes cümbüşüne sazına 

İlmik senin boğazına. 

Vardı elbet bir merhaban bu kente 

Geldiler gördüler mi sallandığını acaba 

Salıncaklar kuruldu şimdi başka ağaca 

Dirin kaça? ölün kaça? 

Ne dört kitap, nice mezhep, nice din 

Bu ağacı insana insan diye gösterin.


Cahit Irgat
Yaşadım

Davul ve Tokmak

Küstüğün başka akşam ben yokum 

İnançlardan güzelinde gel ara 

Vardığında istediğin sabaha 

Bu yaşam zehir zıkkım. 

Davula aynı tokmak aynı yere vurmuş gibi 

Hep o çürük insan alnına 

Dünyanın doğuşundan bu yana 

Ağlayan ağlayana. 

Filler tepişe dursun otlara olan 

Hâlâ çamur ve batak topraktan gelen insan 

Çürüdük dört kitaptan 

Davula aynı tokmak aynı yere vurmuş gibi. 

Yıkıldı sevginin tüm güzelliği 

Vakit yok ağlamaya 

Davula aynı tokmak aynı yere vurmuş gibi 

Doğarken öğretmişler insana köleliği. 

Ne akıl yeterince, ne sığınacak mağara 

Ha koptu ha kopacak fırtına 

Umut dağı kayıyor, büyüyor umut yeli 

Davula aynı tokmak aynı yere vurmuş, deli. 

Küstüğün başka akşam ben yokum 

İnançların güzelini bul 

Ne yaşanacak doğal, ne yeterince akıl 

Bu yaşam zehir zıkkım. 

Davula aynı tokmak aynı yere vurmuş gibi 

Doğarken öğretmişler insana köleliği.



Cahit Irgat
Yaşadım

Dolap

ONARDILAR AĞILI, 

BİR DOLAP DÖNÜYOR 

GÖZÜMÜZ BAĞLI.


Cahit Irgat
Yaşadım

Boğuk Yaşantı

Aş kendini kentten 

Gökyüzleri ak keten 

Arınsın kirden beden 

Kuşbakışı da görünür memleketin hali. 

Olsaydı insanın insan yüreği 

Bölüşürdü teri ekmeği 

Öğrenirdi sevmeyi 

Yırtılırdı kefen. 

Kopardılar kütüğünden salkımı 

Ne boğuk yaşantı bu, yazık 

Altta çalışan ezik 

Kat araba altın bilezik. 

Beş yüz bine bir kat 

Bir lokmaya ana avrat 

Bu aç sürü bu toprağın halkı mı 

Haraç mezat?



Cahit Irgat
Yaşadım

Tahta At

Kadehini yere vurdular
Bir adam ağlıyordu, deli
Kendine tahta bir at yaptılar
Özgürdü bu at, kırdılar.

Kapalıydı tüm kapılar
Çok uzakta beyaz bir at ufuklar
Dörtnal gökyüzüne uçabilirdi
Elleri yelesinde, tahta atı kırdılar.



Cahit Irgat
Irgatın Türküsü
1969 

Rüzgârkıran I

Yaşamak bu, nesi bilmece?
Neden bu dev, bu karınca?
Her tomurcuk, her konca
Çarpar yaprağını açınca.

Ağlaşmalar iç içe
Tüm kapıları aça.

Binde bir gülen durdu
Başını eğdi,
(Boş) dedi,
Ters işliyor burgu.

Gökler altında ıslık,
Çığlık,
Şangır şungur.

Billur tabakalardan,
Batak,
Bunca güzel yamadan.

Kalker tortuları, kilit-düğüm,
Bin bir ışıklı ölüm.

Posası çıkmış insan,
Sessiz büyüyor fidan,
Ölümü duyduğum şu an
Kaçmalı balçık yığınından.

Birden diklendi uçak
Rüzgârkıran'dan bak:
Okyanuslar ortasındayım
Kayalık her yanım,

Rotayı çevir dünyadan
Tüm vaatler yalan.



Cahit Irgat
Irgatın Türküsü
1969 

Sevmek

Bin belayı yardım vardım ellime
Bunca aşkın zirvesindeyim,
Yaşadım, dostluklar lime
Mayalı küs insanın dibindeyim.

Ve ayırmak karaları akları
Olmak itilmiş tabandan yana,
Sevmek en katıyı, en sivriyi uğruna
Ve akmak ve okşamak yalınayakları.

Ağzımda senin tadın
Ekşili, tuzlu, buruk,
İnmiş tarlalara bunca ırgadın
Bir masala bürünmüş gözlerinde yorgunluk.

En geniş sarıyı kesmiş en yeşil
Kırmış belini en yükseğin en derin
Vur kendini sarılara, yeşile koşul
Kapa, açık kalmasın ellerin.

Dağ dağa kavuşur, insan toprağa
At sırtında kırbaç, insan sırtında ağa
Ve ayırmak karaları akları
Ve sevmek ve okşamak yalınayakları.



Cahit Irgat
Irgatın Türküsü
1969

Hani

Hani insan birdi?
İnsanı iflas sandılar,
Ağlamayı bilse insanlar,
Gülmeyi öğrenirdi.



Cahit Irgat
Irgatın Türküsü
1969 

Mazi Kalbimde

Büyük ses büyük şehirden
Her yere adımı yazdım, sen,
Şu taşa bak, varım,
Suya bak, akıyorum,
Sus, ölürüm,
Her yere adını yazdım.

Şu akan, şu akmayan şu terli
En son yutacak beni
Binlerce mavi,
Mavi mavi olsun yeter ki.

Her yere adını yazdım, sen,
Büyük ses büyük şehirden.



Cahit Irgat
Irgatın Türküsü
1969 

Aldatmaca

Neden yalnız değil bu çığlık?
Yalnız siz mi rahatsınız dünyada?
Yalnız siz mi rahatsınız dünyada?
Neden yalnız değil bu çığlık?

Dünyada insanlar ölüyor şu anda,
Yalnız siz mi rahatsınız dünyada?
Yalnız siz mi rahatsınız dünyada?
Dünyada insanlar ölüyor şu anda.

Aldatılmış insanlar aldatılmakta
Ortada her şey ortada
Ortada her şey ortada
Aldatılmış insanlar aldatılmakta.



Cahit Irgat
Irgatın Türküsü
1969

Tiki Tak

Atlar nallı gider
İnsanlar yalın
Tiki tak tiki tak.
Yaşamamız cakalı
Tiki tak tiki tak
Yaşa arslan Cinotri.
Amerikan bezidir
Giydiğimiz don
Tiki tak tiki tak.



Cahit Irgat
Irgatın Türküsü
1969

Bacak

Yakacak odun kalmadı ocakta
Kör olası gözüm tahta bacakta
Seni de sarsın alev
Kül etsin ocak
Yan tahta bacak.



Cahit Irgat
Irgatın Türküsü
1969

Irgatın Türküsü

Ben ben değilim artıkben
İnan bu son gülüşüm
Toprağa gömülüşüm
Sana çiçek vermemden.

El tarlasında kırıldı beden
Mezar bu fabrika, bu urba kefen
Ben ben değilim artık ben
Soyulmuşum

Boşa işlemiş zaman
Bankalar kurulmuş sırtımdan
Dik dünyayı tırman tırman
Koşulmuşum.

Boşa dönmüş değirmen
Ben ben değilim artık ben
Dünya kara kapkara
Yanmış yenmiş etimden.

Kutsal yürek tutuşmuşum
Gün kıpkızıl bir yara
Ben ben değilim artık ben
Umut gülüyor çocuklara.

İçten içe yanan yarın
Çığlık çığlığa yaralıların.



Cahit Irgat
Irgatın Türküsü
1969