İsmet Paşa Mahallesi

Ve ağayı ve ırgatı ayırışım o zaman 

Hırsız damgasını vurdukları kocaman 

Bağbozumu ak ninemdi ağlayan 

Nasıl olur hatırlamam? 

Namussuz olmayışım o zaman 

Sonra gâvur işgali 

Hâlâ düşlerimdedir 

Hâlâ uyanışlarımdadır 

Kıtlığın boynunadır susmuşluğun vebali.

Bir eli yoksa adamın vardır yüreği 

Sürür bedeni kollarında sürür 

Ya dilenir kahrından ölür 

İster çatı temel direği 

Taş üstüne taş bulamam, 

İki eli yoksa adamın vardır yüreği. 

Kan ağlıyor besbelli 

Ve sonra gâvur işgali 

Babamın apoleti yüzbaşı 

Ve sonra sonralardan çok sonra 

Dedemin yüzükoyun altmışında ölüşü 

Nasıl olur hatırlamam? 

Ve ayakları yoksa adamın vardır yüreği.

Sinan'ın köprüsünde gün batar 

90'ında nine'm var 60'ında ölü'm var 

Ve bir gazete haberi, 

Nasıl olur hatırlamam? 

Hürriyet meydanında açlık* 

İsmet Paşa Sokağı'nda 

Necati Çelik adında 

Bir işçi çocuğunu sekiz aylık 

Gece fareler yedi, 

Kıtlık, 

Bu bir gâvur eziyeti, 

Nasıl olur hatırlamam? 

Duyarlığım uygarlığım üstüne 

Bir şeyler koymalıyım, 

Koyamam.


Cahit Irgat
Yaşadım

* 30 Mayıs 1969, "Akşam"

Körler

I. 

Birinin gözleri yok birinin ayakları 

Gözyaşları fışkırıyor her yanda 

Körler sürüyor arabaları 

Bitmez tükenmez romanda 

Körler sürüyor arabaları. 

II. 

Koçlar girdi kapıdan, bağış 

Sübyanlar memelerden ayrılmış 

Hastalar elden ayaktan düşmüş 

Ve zengin klaksonları 71 arabaları. 

III. 

Gurur, içine kapanmış 

Kapılar açık, yaşanmış 

Ağaç kökten insan insandan kopmuş 

Körler sürüyor arabaları.


Cahit Irgat
Yaşadım

Mutsuz Dünya Türküsü III

Bin güvercin bir adımdan korkusu 

İnsan mı ne çöp tenekesi 

Sapsarı gün, yaşam sapsarı 

Meydan oldu ana mezarı. 

Kırıldı saksı koptu sardunya 

Sapsarı gün sapsarı dünya 

Altı litre kan mı ne, akan dipdiri 

İsa'dan önce İsa'dan beri. 

Geceden korkuyor günü seviyor arı 

İsa'dan önce İsa'dan beri 

Son moda iskeletlerde çaputlar 

Ölüm katarları tabutlar. 

Soyulmuşlar ve açlar delik deşik mezarlar 

Kurban bayramları kanlı pazarlar 

İsa'dan önce İsa'dan beri 

Yorgun atlar çekiyor arabaları. 

Sevememek ah bir öğle sıcağında seni 

Doya doya insan insanı 

Sevememek ah sevememek 

Vuramamak yumruğu vuramamak 

Murdarlığa boyun eğmek 

Ekmek ekmek diye ölmek 

Bir elinde kovası 

Bir elinde testeresi 

Ölüm kokar derisi 

İşte öldü oldu olan 

İnsandan insana bulaşmış cüzzam.


Cahit Irgat
Yaşadım

Mutsuz Dünya Türküsü II

Katı sesler geliyor suskun topraktan 

Buzlardır çatırdayan 

Donmuş tohum, paslanmış kin 

Kan kırmızı her yanında dünyanın.

İnsandan insana bulaşmış bilim 

Küsmüşlüğü yeryüzünün kaskatı berrak 

Kopmuş düğüm akmış lehim 

Ölümün ta kendisi tohumu donmuş toprak, 

Aç toprakta donmuş tohum 

Buzul'a girmiş gemi kanı kurumuş insan.

Buz tutmuş atlar mahmuzlanan 

Haritalar çiziyor ayaydınlık karda kan 

Kutsal tohum kutsal insan 

Kan kırmızı her yanında dünyanın 

Katı sesler geliyor donmuş topraktan.

Ayaydınlık gece vakti uyan 

İnsandır çatırdayan 

Donmuş tohum paslanmış kin 

Kan kırmızı her yanında dünyanın.

Yarı batmış omurga yırtık yelkenli 

Ayaydınlık gece vakti 

Hayvan sürüleri türedi 

Korkunç yeleli 

Buz tutmuş atlar mahmuzlanan 

Kandır sızan kandır sızan

Dünyamızın her yanından 

Dünyamızın her yanından 

İnsandır çatırdayan 

İnsandır çatırdayan. 

Cahit Irgat
Yaşadım

Mutsuz Dünya Türküsü I

İşte öldü, oldu olan 

Çıldırdı cesetleri mahmuzlayan 

Aç ırmaklar çatırdayan 

İskeletler ağızları güneşli.

Bin pencere gözlerindi 

Sıcak kalçalar yangın yeri zifiri, 

Yüzükoyun abanmış toprağa biri 

Dünya otelinde bir adam 

Ağlardı sabah akşam 

Ve Ermeni, ve Yahudi, ve Müslüman 

Karıncalar meydanlara üşüştü 

Atlar ürktü karıncadan.

Ağız kuru buruş buruş kefeni 

Ne çağıranı ne türkü söyleyeni 

Üstünde çimenlerin en serini 

Yoğunlaşan iç karartan.

Sürüngenler iç kemiren 

Zamanı büyülemiş gezegen 

Son nefesi, çıldırdı tren 

Akşam paramparça kara cam 

İnsandan insana bulaşmış cüzzam.

Gecenin bıçakları ters bilenmiş 

Anahtarlar kilitlerde pas tutmuş 

Osmanlıdan bu yana titreyen erkek eli 

Bundan böylesine açar çiçeği 

Ve gencecikler vurulmuş.

İki kere iki dörtler yıkılan 

Naklimekân edilen kadın pazarı 

Ve Ermeni, ve Yahudi, ve Müslüman 

Çarpışmalar diyalektik 

Ve düşmüşlük, kurtulmuşluk, iyilik 

Kan kardeşlik susmuşluğu 

Kara uyku.

Köpüklü at denizi nallarını unutmuş 

Kıyılar ak gergedan şapka dolu 

Mavi insan kılığı caddeleri akşamın 

Ak gergedan sırtında gördüğüm kadın 

Sütünü veren söğüt dün öldü 

Güneşe ver gözlerini bulurum seni.

İbrişim beyazlığı kızlığın 

Bekâretin son perdesi 

Rezaletler üstünde kırmızılığın 

Bir ekmek parasına, 

Akşam olmuş, olmuş olmasına 

İçimizde bir şeyler bıngıldayan solucan 

Var bir dünya bir gereken özlenen 

Var söz eden kandırmaca seslenen 

Vermece yok almacadır beklenen

Mutluluklar erdemler olmamışları 

Uysallığı getiren kurnaz parmak uçları 

Nice soylar toprak olmuş sürüngen 

Hastalıklar ve bitler doymamışları 

Baş eğdirme çabaları, ustabaşları 

Topraktan gelinmiş, toprağa dönüş 

Olmuş düşmüş bir yemiş 

Sen okyanus ben gemi 

Bir deha gökçekimi, bir bela yerçekimi 

Adı kötü niceleri 

Kefenlerin dikilmemiş cepleri 

Torunlarınız öldürdüğünüz 

Mezarlarınız gömdüğünüz.

Kimi binek, kimi yük, kimi aygır 

İşi bitmiş atları kovmuşlar köy dışına 

Ölüm bekleniyor mağrur 

Bir düşünce salt, ne şikâyet, ne kişneme.

Son kişneme yalvarıştır allaha 

İnsanı şiir eden şiir yazıda 

Dirilir yeniden şiirde hasta 

Tarçın zencefil çay kokusu kahvede 

Yaşanan sakat felçli düşünce 

Bodur yolculuklar arpa boyu karınca 

Sevinçler durgun suda masaldır 

Kuru konca sarı bahçe 

Çekişen canda umut insandır 

Işığa varacaktır ağır.

Öten kuştur açan daldır 

Deliye döndü fışkırdı süt 

Çekişen canda umut 

İnsandır.

İnsan külçe yamalı bohça 

Kara elde kara akça 

Paslı nallara takılmış gece 

Kara yılan sabahlara tırmanan.

Beni insan bilsin insan 

Ne tutsağım ne hürüm 

Ne selamın ersin bana 

Ne selamım varsın sana 

Çiçekle de taşlama 

İncinirim ölürüm.

Uyuz Kuduz 

Salyalı ağız 

Yıldız sessiz 

Kimsesiz 

Çiçekle de taşlama 

İncinirim ölürüm.

Yağmur yağıyor eğri 

Irgatlar yönetiyor vinçleri 

O rıhtımda bu meydanda 

Katı ve sert bir anı akan sıcacık kanda 

Sarmaş dolaş kilitli 

Göz çapaklı urba bitli

Karanlıkta akşamüstü 

Karanlıkta akşamüstü 

Gelir kapımı çalar 

Gelir kapımı çalar 

Elinde bir kova su 

Elinde bir kova su 

Bir elinde testeresi 

Bir elinde testeresi 

Ölüm kokar derisi 

Ölüm kokar derisi 

Gökte güvercin sürüsü 

Gökte güvercin sürüsü 

Zeytin dalı gagası 

Zeytin dalı gagası 

Dörtnala parlar atlar 

Dörtnala parlar atlar 

Yangın yeri bulutlar 

Yangın yeri bulutlar 

Gecede baş ağrısı 

Gecede baş ağrısı 

Bir elinde kovası 

Bir elinde testeresi 

Suya düşer gölgesi 

Suya düşer gölgesi 

Dirisi değil ölüsü 

Dirisi değil ölüsü 

Dilde ölüm türküsü 

Dilde ölüm türküsü 

Gecede ölüm korkusu 

Gecede ölüm korkusu

Ağaçlarda küme küme susmuşluk 

Ağaçlarda küme küme susmuşluk 

Omuzlarda yorgan döşek yolculuk 

Omuzlarda yorgan döşek yolculuk 

Kan batağı terden kandan 

Kan batağı terden kandan 

Saç dipleri yılan çıyan 

Saç dipleri yılan çıyan 

Alacakaranlıkta ezan 

Alacakaranlıkta ezan 

İşte öldü, oldu olan 

Alacakaranlıkta çan 

Alacakaranlıkta çan 

Gelir kapımı çalar 

Gelir kapımı çalar 

Dövünen dönen insan 

Dövünen dönen insan 

Bir elinde kovası 

Bir elinde testeresi 

Ölüm kokar derisi 

Dörtnala parlar atlar 

Küsmüş ağlıyor halklar 

Dilde ölüm türküsü 

Gecede ölüm korkusu 

Alacakaranlık sokaklar 

Sokaklar dolusu insan ölüsü 

Susmuş halklar, küsmüş halklar 

Gecede kan kokusu 

Gecede kan kokusu, 

Bir dünya türküsü 

Bir dünya türküsü.

Cahit Irgat
Yaşadım

Sesten Öfkeden Öte

En güzelinden öte en güzeli kadının 

Sesten öfkeden öte 

İç içe uçurumu doğunun ve batının 

En güzel dil güzel anlam kadehte. 

Baş döndüren en çirkin doğruda biteviye 

En yanlışı en doğruyu bilen kim 

Ucuz kadehlerde kırıldı sevgim 

Buyurun en karamsar dökülün meyhaneye. 

İster sabah olsun akşam ha öğle 

Seslerden öfkelerden öte 

Işık ve aşk dost kadının eline 

Kollarımız sarmaş dolaş kelepçe. 

Kana konan kuşlar değil bayındır insan 

Sağır eden kör eden 

Yaralayan öldüren 

Yüreğime zift döken. 

Ve alkol tarihsel tad, sevda rengi bir alkol 

İnsanda başlayan insanda biten 

Çölü boğan yeşille elimde en küçük göl 

Sesten öfkeden beri tükendi güzel insan. 

Işık ve aşk dost bahçe 

Ellerimiz sarmaş dolaş kelepçe.

Cahit Irgat

Yaşadım

Figüran

Geceye gömülmüş bir gemi gibi 

Donmuş soğuklarda iliği 

Bedende ne setresi ne yeleği 

Tek umudu tiyatrodan. 

Gelsin piyaz, yüz sapsarı 

Bir lokmadır çıkan 

Bir düş Eski Roma, Eski Yunan 

Çıktı tiyatrodan figüran. 

İlk sevgi merhamette dönenen 

Sevgiler çerden çöpten 

Kaçılmaz saplanılmış bir kez 

Müttehidülmerkez.


Cahit Irgat
Yaşadım

Yenen Şiir

Ve bana şiir getirdi 

Büyük şiiri kumluklarda unuttum 

Balıklar yedi. 

Ve bana şiir getirdi 

Büyük şiiri yemliklerde unuttum 

Hayvanlar yedi. 

Ve bana şiir getirdi 

Büyük şiiri fundalıkta unuttum 

Çakallar yedi. 

Mezarlar ve törenler grevler 

Doğumlar meyhaneler ve kerhaneler 

Sınıf sınıf şiir yedi. 

Alnında şiir yazısı 

Koltuğunda kellesi 

Büyük şiiri o yedi.


Cahit Irgat
Yaşadım

Oyuncu

Bir şiirden fırlamış bir adam gibi yalnız 

Uzun gecelerin dur ortalarında 

Bir duy gene son yalnızlığını 

Unutulmuş boğulumlar enikonu 

O kaybolan gençlik o bahar ormanında. 

Ve kusması oyuncunun acılarını 

Günü sağır, kör yarını 

Eller senin unutmuşsa terini 

Umursamaz taş dostlar mermer alnında. 

Öldü yorgun baş ağrılarında 

Bugün yalnız, yarın da 

Ön karanlık, yön karanlık 

Ne geçmişten ses, ne gelecekten artık. 

Bir şiirden fırlamış bir adam gibi yalnız.


Cahit Irgat
Yaşadım

Kopuk Gün

Nal'ını kaybetmiş kısrak 

Sekişi acı nazlı 

Boş denizde dalgaların geyiği 

Çarpıyor boynuzunu kırarak. 

Elbise askıları kırmızı sedir 

Vantilatör beş yüz devir 

Ve kadınlar aranır çöplükte kömür 

Yağsa da bir yağmasa da bu yağmur. 

Kopmuş günün yetmiş rengi 

Atlılar dörtnala mahmuzlu 

Onların ha yaşamak, bizim ağlamak 

Toprağa basmış gökyüzü yalınayak. 

Bir gemici vardiyada voltadır 

Boynu bükük çocuklar şeker yalar sevinir 

Bir adam karşı evde hep kitap okur 

Bir hizmetçi türkü söyler, dokunur. 

Solak çocuk topa vurdu soluyla 

Ay göründü dilimiyle 

Bey pazardan geliyor hammıyla 

Akşamcıdır içer içer sarılır. 

Kundura kalıpları kırmızı sedir 

Saat durmuş mevsim güzdür gecedir 

Ezan sesi beş seriliş seccadedir 

Bir köpek ulur. 

Köylü kısmı çarığından bilinir 

Cici beyim arabasına kurulur 

Dar geçitten geçen garip yorulur 

Biri ölür biri dirilir. 

Yağsa da bir yağmasa da bir bu yağmur.


Cahit Irgat
Yaşadım

Tekrarı Güzel

Her gün daha yalnız daha çok 

Her gün daha yalnız daha çok 

Gemiler gemilerin ardından 

Gemiler gemilerin ardından 

İlk rıhtımdan son rıhtımdan 

İlk rıhtımdan son rıhtımdan 

İnsanlar çoğalıyor insandan 

İnsanlar çoğalıyor insandan.

Yorgunluğun en sırdaşı ayaktan 

Yorgunluğun en sırdaşı ayaktan 

Parklar akar kentler akar 

Parklar akar kentler akar 

Bu çağı bilen insan 

Bu çağı bilen insan 

Bıçak fırlamış kından 

Bıçak fırlamış kından.

Türküler düşmüş dilden 

Türküler düşmüş dilden 

Kimler geçmedi kinden 

Kimler geçmedi kinden 

Beş parmak bir değilse 

Beş parmak bir değilse 

Kes at elinden 

Kes at elinden

Yanlış kurulmuş düzen 

Yanlış kurulmuş düzen 

Kimin korkusu kimden 

Kimin korkusu kimden 

Kimler göçtü yastan pastan 

Kimler göçtü yastan pastan 

Ölüm üstüne ölüm 

Ölüm üstüne ölüm 

Doğum üstüne doğum 

Doğum üstüne doğum 

Son kandan son batından 

Son kandan son batından.

Her gün daha yalnız daha çok 

Gemiler gemilerin ardından 

İlk rıhtımdan son rıhtımdan 

İnsanlar çoğalıyor insandan. 

Cahit Irgat
Yaşadım

Aç Mezarı

 Aç mezarı yokmuş, var 

Daracık daracık odalar 

Daracık odalarda adamlar 

Bacalar, sarsılan fabrikalar 

Grevcikler, kavgacıklar 

Yalanlar, sahte çekler 

Yasak bu bahçeler, köpek yar. 

Aç mezarı yokmuş, var 

Haram lokmalarla süslü sofralar.


Cahit Irgat
Yaşadım

Gece Yarısı

Gece yarılarını gösteriyor saat 

Meydanlarda, 

Bayram sevinçleri boşalıyor açlığa 

Trenler çığlık çığlığa 

Garda, 

Gece yarılarını gösteriyor saat 

Ekmekler alevden nardan 

Körleri acıktıran 

Yatacağı, seveceği, okşayacağı 

İnsanı olan insan, 

Gece yarılarını gösteriyor saat 

Ağır apartmanlar başımda kat kat 

Gölgem tabanlarımda asfalt 

Şenlikler bunalımlar volta vuruyor 

Milyonlar susuyor, milyonlar uyuyor 

Yandan önden arttan ilmikli 

Daracık uzun yanık türküler gibi 

Loş sokaklar, boş sokaklar, dik yokuş 

Hep bildiğim hep çıktığım indiğim 

Kara mavi ibrişimle dokunmuş 

Bir yağmur bir gökyüzü sicim sicim 

Taksiler dolu otobüsler yoksulluk 

Uykular boşalıyor gözlere oluk oluk 

Bir gece devrildi yığın yığın gecelere 

Bir umut pencerelere, 

Bir şarkı serçelere.


Cahit Irgat
Yaşadım

Koca Ağaç, Kör Kuyu, İhtiyar Oyuncu

Ağacım, insanım, ormanım 

Kanunlar bozuldu, kentler geçildi 

Nice kollarıma kalpler çizildi 

Tohumumu kıyı öte aşırdım 

Milyon kuşu uçurdum 

Silkeleme, doluyum.

Silkeleme, ölüyüm 

Kör değilim, kuyuyum 

Kendi gelir bezmişler ben istemem oysaki 

Ölümden korkar çocuk, böğrümü taşlar çocuk 

Derin karanlıklarım açık seçik 

Açlıktan da beter susuzluk uykusuzluk 

Bir namlu gibi gözüm oyulmuş sanki 

Kurcalama, doluyum.

Kanı donmuş büyük aktör yüreği 

Çıktı terli tiyatrodan 

Yağmurdan sırılsıklam 

Yürür de yürür yüzyıllar ortasından 

Yorgun gövde uykulu 

Silkeleme dolu 

Silkeleme ölü. 

Cahit Irgat
Yaşadım

Kimlik

I. 

Horozlar ötünce uzun kocaman 

Bellidir kimliğim yüzümdeki acıdan.

Acı insan soyulunca kabuktan 

Öldürsem kendimi hiç acımadan 

Karanlık bir avluda kalın duvarlı 

Babacan bir ağaçta yüce boyumdan 

Görsünler gittiğimi bu bok dünyadan.

Kim kime dum duma 

Bir adam gitmiş güme 

Karanlık bir avluda kalın duvarlı 

Bin bir böcek koşar alnıma 

Kimi allı kimi morlu.

Horozlar ötünce uzun kocaman 

Bellidir kimliğim yüzümdeki acıdan.

II. 

Ak ağacın dalında 

Herkes bakacak sana 

Neye çırpındığına.

Geriye dönen yağmur 

Göz çukurlarında 

Durur durur da kurur.

Bir kadın dolaşıyor odada 

Ay aydınlığında 

Sen sokakta o camda.

İnsan sesi şurda burda 

Işık bıçakları parlıyor 

Düzüşen koruda.

Bir şair şiir yazıyor 

Açlığa 

Gidip kendini asıyor 

Ağaçlığa.

Horozlar ötünce uzun kocaman 

Bellidir kimliğim yüzümdeki acıdan.


III. 

Bir şair ölen insanca 

Büyük veya ortanca 

Kim yüce ve kim cüce 

Bilinir dünya durulunca.

Şartlanmalar içinde paylar düştü her piçe 

Gümrükten mal kaçırırca 

Kurtlar üşüştü ağaca.

Horozlar ötünce uzun kocaman 

Bellidir kimliğim yüzümdeki acıdan. 

Cahit Irgat
Yaşadım

Sokak

Sokaklarda çöp tenekeleri 

Çöp tenekelerinde kedi 

Kedi sokağı yedi. 

Sokaklar alık bunak 

Sokaklar insana yalak 

Sokaklar yalınayak. 

Sokaklarda in cin yok 

Sokaklarda ben'im 

Sokaklarda yüreğim.


Cahit Irgat
Yaşadım

Ara Sokak

Gözlerim kan denizi, 

Geleceğe sıçrıyor geçmişteki sızı. 

Bir lokma bir hırka olmasa da olur, 

İnsanoğlu ancak acılarla yoğrulur. 

Dost, düşman yan yanalaştı; 

Trafiği zor bir çamur kavşaktayız: 

Yaşamak geç, ölüm dur!


Cahit Irgat
Yaşadım

Karakedi

Bir kuru öğürtü gibi yaşıyoruz 

Yalnız gecesi olanların sabah öğürtüsü gibi. 

Çirkef dostlukların göründü dibi 

Ve hâlâ yaşadığımıza şaşıyoruz. 

Saçak altına sığınmış bir karakedi 

İnsanlık adı.


Cahit Irgat
Yaşadım

Bir Dalda İki Salıncak

Yürümüş otlar dizine 

Kentin ışıkları gözüne 

Herkes cümbüşüne sazına 

İlmik senin boğazına. 

Vardı elbet bir merhaban bu kente 

Geldiler gördüler mi sallandığını acaba 

Salıncaklar kuruldu şimdi başka ağaca 

Dirin kaça? ölün kaça? 

Ne dört kitap, nice mezhep, nice din 

Bu ağacı insana insan diye gösterin.


Cahit Irgat
Yaşadım

Davul ve Tokmak

Küstüğün başka akşam ben yokum 

İnançlardan güzelinde gel ara 

Vardığında istediğin sabaha 

Bu yaşam zehir zıkkım. 

Davula aynı tokmak aynı yere vurmuş gibi 

Hep o çürük insan alnına 

Dünyanın doğuşundan bu yana 

Ağlayan ağlayana. 

Filler tepişe dursun otlara olan 

Hâlâ çamur ve batak topraktan gelen insan 

Çürüdük dört kitaptan 

Davula aynı tokmak aynı yere vurmuş gibi. 

Yıkıldı sevginin tüm güzelliği 

Vakit yok ağlamaya 

Davula aynı tokmak aynı yere vurmuş gibi 

Doğarken öğretmişler insana köleliği. 

Ne akıl yeterince, ne sığınacak mağara 

Ha koptu ha kopacak fırtına 

Umut dağı kayıyor, büyüyor umut yeli 

Davula aynı tokmak aynı yere vurmuş, deli. 

Küstüğün başka akşam ben yokum 

İnançların güzelini bul 

Ne yaşanacak doğal, ne yeterince akıl 

Bu yaşam zehir zıkkım. 

Davula aynı tokmak aynı yere vurmuş gibi 

Doğarken öğretmişler insana köleliği.



Cahit Irgat
Yaşadım