Atatürk

Yüz aklıkları etti nice kişiler
Nice büyükler nice efendiler
Madde fenaya varınca amma
Topu da bir yana kaçtı

Kimileri önden gitti
Kimileri arkadan sıvıştı
Eğildiler eğilmediler
Hepsinin aklı kesildi

Ne var içlerinden biri
Korkulara el atmadı
Yılmadı yorulmadı
Düşmanları bir elle tuttu

Terbiyeli bir çığ gibi
Sardı sarmaladı yurdu
Aldırmadı seyircilere
Hop ülkeyi kurtardı

Sonra da uçurdu haykırışarları
Dımağ nezlesinde yüzenleri
Anlasınlar anlamasınlar
Laik bir devlet kurdu

Salah Birsel

Adam Sanat, Ocak 1995

Meyhane

Ozan Andre Chenier'yi
İkiye böldüğünden beri giyotin
Kurum satıyorsa meydanlarında Paris'in
Ozan kardeş hadi hop
Sende uzat boynunu
Eş dost akraba beklemesin

Hadi hop sayın cellatlar da
Kavuşsun erkenden çoluk çocuğuna
Tarihten anlaşıldığına göre
Sırası suyu yok bu işin
Sokakdan el ayak çekildimi
Sen de tırt sepete

Ozana kardeş hele hele
Sepete düşdükden sonra da
Tut ki sakallarını öyle dipten
Genç sıska dul ihtiyar
Tümü meraklı yurttaşların
Tıraşlı bir baş görsün

Hadi kuzular da meyhaneye

Salah Birsel

Haydar-Haydar

Kikirikname

Sizinkisi de gülmek mi a kikirikler
Gülünce şöyle sunturlu gülmeli
Bir iki üç dişleri göstermeli
Sırıtmalı değil zangır zangır gülmeli

Yakaları kolalatmalı bir iki üç
Bir iki üç başları doğrultmalı
Boşuna değil bu öğütler inanın
Gülünce sabah akşam gülmeli

Ceketler kavuşturmalı bir iki üç
Köşelerde değil ortalarda gülmeli
Düğmeleri parlatmalı zamanında
Gülünce şapkalarla gülmeli

Bir iki üç sayıyla bükülmeli
Sırayla değil hep birden gülmeli
İşin bütün inceliği burda a kikirikler
Gülünce dişleri göstermeli

Salah Birsel

Piyanolu Ases

Ben piyano çalıyorum sen orada kaç yıl
Saçlarını at sevmeyi değiştiriyor çünkü
Ellerini at gözlerini at dudaklarını at yoksa
Ben seni okşuyorum senin esmerliğinle yoksa

Senin gökyüzün benim gökyüzümden piyanolu
Kirpiklerini at gözlerini öpüyorum çünkü
Kaşlarını at ağzını at kulaklarını at
Ben seni okşuyorum senin esmerliğinle yoksa

Ben senin dişlerinle gülüyorum daha ne
Senin yıldızların her gece Beethoven li
Piyanoyu al seni düşünmeyi tutuyor çünkü
Ben seni sevdalıyorum sen orada kaç yıl

Salah Birsel

Ases

Pineklemeye Çağrı

Duralım efendiler biraz
Koşmayalım öyle delice
Yormayalım kalbimizi
Katmerlendirip gerdanımızı
Oturalım efendiler biraz

İsteyen dikilsin gönlünce
Çökelim biz yere şöyle bir
Açalım ağzımızı ilkin
Gerelim omuzlarımızı sonra
Giderek bayıltıp gözlerimizi
Esneyelim efendiler biraz

Aldırmayalım öyle üçe beşe
Yayalım göbeğimizi iyice
Dönelim sırtımızı işe akla
Acıyan çıkmaz sonra halimize
Vakitken çocuklar büyükler henüz
Pinekleyelim pinekleyelim
Horlayalım efendiler biraz

Salah Birsel

Hacivat'ın Karısı

Pencerede Kadınlar

İlkin bir sarışın açtı pencereyi
Sonra bir hallicesi bir dillicesi
Daha sonra güldü kaçtı
Kadınların en incesi
Derken sıra esmere geldi
Bir etlicesi bir sütlücesi

Salah Birsel

Hacivat'ın Karısı

Kamer Hanım

Gün gelecek KAMER HANIM
Gençliğini düşünecek
Hafifçe daralacak kalbi
Mutfağa doğru gidecek

Yumurtayı çırparken kasede
Durup saçlarını çözecek
Şurup kaynayacak bir kenarda
Hatıralar üşüşecek

Ve yayıldıkça mutfağa pasta kokusu
O da endamını gerecek
Bir tabak alacak raftan
HACİVAT beni sevmişti sahi deyecek

Gün gelecek KAMER HANIM
Boyuna pasta pişirecek

Salah Birsel

Hacivat'ın Karısı

Bir Şairin Ölümü

Kimse inanmaz
Benim hafif-makineliyle öldüğüme
Veya ayrıldığıma dünyadan

Benimde başkentte bi odam
Şiir kitaplarım
Üniversitede adım
Ve arkadaşım vardı

Ünüm de olurdu
Yaşasaydım

Salah Birsel

Dünya İşleri

Salah Birsel

 

Salah Birsel

Ahmet Salahattin Birsel, doğumu 14 Kasım 1919, Balıkesir, ölümü 10 Mart 1999, İstanbul, Türk şair ve deneme yazarı.

Uzun yıllar İzmir, İstanbul ve Ankara'da yaşadıktan sonra İstanbul'a yerleşti. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nin felsefe bölümünden mezun olduktan sonra müfettişlik, kitaplık ve basımevi müdürlüğü gibi görevlerde bulundu. Aynı zamanda Türk Dil Kurumu yönetim kurulu üyeliği yaptı. Oyuncu İhsan Devrim ve yazar Burhan Arpad'la birlikte 1940'lı yıllarda ABC Kitabevi'ni kurdu. Yönetmen Özdemir Birsel'in amcasıdır. Salâh Birsel, 10 Mart 1999'da kalp krizinden İstanbul'da öldü.

1956'dan sonra Birinci Yeni şiirinden tamamen uzaklaştı ve kendine ait, bağımsız bir şiir anlayışı geliştirdi. Şiirde zekanın önemine inanır. Konuları alaya alır gibi görünerek şiirin düşündürücü yanını güçlendirmiştir. Nesirlerinde de mizah dikkati çekmektedir. Birsel başlarda 40'lı yıllar şiirinin genel temalarına, söyleyiş özelliklerine yakın bir konumdadır. Şiirlerinin Orhan Veli ve Külebi şiiriyle ortak söyleyiş özellikleri de vardır. Daha sonra ironi, taşlama özellikleri taşıyan şiirleriyle, Cemal Süreya ve Ases 'te de İlhan Berk'le yakınlıklarla, İkinci Yeni akımı içinde özgün bir şair olarak yer aldı. Şiirlerinde Fransız şiirinin söyleyiş ve biçim özellikleri görülebiliyor. İroni ve humor özellikleri taşıyan şiirleriyle modern şiirimizi temalar ve dil bakımından demokratlaştırmış, geliştirmiş şairler arasındadır.

Şiirleri

• Dünya İşleri (1947, Yirminci Asır Yay.)
• Hacivat'ın Karısı (1955, Seçilmiş Hikâyeler Yay.)
• Ases (1960, Yeditepe)
• Kikirikname (1961, Yeditepe)
• Haydar Haydar (1972, Bilg)
• Köçekçeler (Bütün Şiirleri, 1981, İş Bankası Yay.)
• Bütün Şiirleri (Bütün Şiirleri, 1986, Ada)
• Varduman (Son dönem şiirleri, 1993, YKY) (Necatigil Şiir Ödülü)
• Yalelli (1994, Adam)
• İnce Donanma (1995, Korsan Yay.)
• Rumba da Rumba (1995, Adam)
• Yaşama Sevinci (1995, Adam)
• Çarleston (1996, Adam)
• Baş ve Ayak (1997, Adam)
• Sevdim Seni Ey İnsan (1997, Adam)
• Seçme Şiirler (1997, Adam)
• Nardenk (1998, Adam)

Deneme

• Şiirin İlkeleri (1952, Yenilik)
• Sen Beni Sev (1957, Yeditepe)
• Kendimle Konuşmalar (1969, Papirüs)
• 1001 Gece Denemeleri adı altında yayımlanan eserleri:
• Şiir ve Cinayet (1975, Çağdaş)
• Kurutulmuş Felsefe Bahçesi (1979, Ada)
• Halley Kimi Kurtarır (1981, Yazko)
• Paf ve Puf (1981, Ada)
• Amerikalı Tolstoy (1983, Yazko)
• Bir Zavallı Sarı At (1985, Çağdaş)
• Yapıştırma Bıyık (1985, Özgür Yay)
• Şişedeki Zenci (1986, Nisan)
• Asansör (1987, Özgür Yay)
• Kediler (1988, Bağlam)
• Seyirci Sahneye Çıkıyor (1989, Nisan)
• Hafiyeler Önde Gider (1991, Nisan)
• Gandhi ya da Hint Kirazının Gölgesinde (1993, YKY)
• Gece Mavisi (1994, Varlık)
• Salâh Bey Tarihi adı altında yayımlanan eserleri:
• Kahveler Kitabı (1975, Koza)
• Ah Beyoğlu Vah Beyoğlu (1976, Sander)
• Boğaziçi Şıngır Mıngır (1980, İş Bankası Yay.)
• Sergüzeşt-i Nono Bey ve Elmas Boğaziçi (1982, İş Bankası Yay)
• İstanbul-Paris (1983, İş Bankası Yay)

Günlük

• Günlük (1955, Yeditepe)
• Kuşları Örtünmek (1976, Ada)
• Hacivat Günlüğü (Günlük ve Kuşları Örtünmek ikisi bir arada) (1982, Ada)
• Yaşlılık Günlüğü (1986, Ada)
• Aynalar Günlüğü (1988, Ada)
• Bay Sessizlik (1990, Ada)
• Nezleli Karga (1991, Remzi)
• Geceyarısı Mektupları (1991, Bağlam)
• Yalnızlığın Fırınlanmış Kokusu (1992, Remzi)
• Yanlış Parmak (1995, Adam)
• Papağanname (1995, Adam)

Roman

• Dört Köşeli Üçgen (1961)

Biyografi

• Rüştü Onur (1956, Yeditepe)

İnceleme

• Fransız Resminde İzlenimcilik (1967, Dost)
• Goethe (1972, Milliyet Yay)

Gezi

• Kıbrısa Selam (1987, Cem)

Ödülleri

• "Keçi Çobanı, Kuzu Çobanı" denemesi ile TRT Deneme Sanat Ödülü (1970)
• "Şiir ve Cinayet" kitabıyla TDK Deneme Ödülü (1976)
• "Paf ve Puf" ile Yazın alanı Eleştiri-Deneme dalında Türkiye İş Bankası Büyük Ödülü (1982)
• "Yaşlılık Günlüğü" adlı günlüğüyle Sedat Simavi Edebiyat Ödülü (1986) - Türkiye'de günlük türünde yazılmış bir esere verilen ilk ödül
• "Varduman" adlı şiir kitabıyla Necatigil Şiir Ödülü (1994)